Jan Baars, Ph. D. on Aging, Philosophy and Social Theory

Nestor, mei 2008

In discussie: wel of niet naar de plastisch chirurg?

Deelnemers: Hilde Docter, Marijke Helwegen, Marianne Dupont en Jan Baars

(Tekst: Ilse Kuiper. Fotografie: Marc Bolsius)

Ouder worden is van alle tijden. Maar oud worden anno 2008, is anders dan een aantal decennia geleden. Een toegenomen levensverwachting. Een latere pensioendatum. En meer geld, maken dat er een minder duidelijk verband is ontstaan tussen leeftijd en veroudering. Wat vindt u van kunstmatige ingrepen zoals plastische chirurgie om veroudering tegen te gaan? We vroegen het aan vier deskundigen.

NEE, het is doorgevoerd naar het extreme

HILDE DOCTER
(64), geeft sinds tien jaar cursussen en workshops in gezichtsgymnastiek.

"Ik ben blij dat ik er anno 2008 niet meer zo oud uit hoef te zien als mijn moeder en oma op die leeftijd met grijs haar en een knotje. Maar er zijn voldoende middelen om dat te bereiken zonder naald of mes."

'Met plastische chirurgie kun je mooie resultaten behalen zoals bij een ooglidcorrectie. Maar in onze westerse maatschappij, is het doorgevoerd naar het extreme. Er worden te hoge eisen gesteld. Bovendien werken allerlei tv-programma's drempelverlagend en stimuleren de hype. Vooral in Amerika zie je dat op steeds jongere leeftijd discutabele ingrepen als een borstvergroting of schaamlipverkleining worden uitgevoerd. Gelukkig zijn we in Nederland iets nuchterder, hoewel je hier ook excessen ziet. Zoals die jonge vrouw die, ondanks een goed figuur, toch nog stond op een liposuctie. Het betekende uiteindelijk haar dood. Men realiseert zich vaak onvoldoende dat een chirurgische ingreep niet alleen veel geld kost, maar dat er ook risico's aan verbonden zijn. Soms wordt het resultaat niet behaald, en soms zijn er ernstige complicaties. Begrijp mij goed: ik ben blij dat ik er anno 2008 niet meer zo oud uit hoef te zien als mijn moeder en oma op die leeftijd met grijs haar en een knotje. Maar er zijn voldoende middelen om dat te bereiken zonder de naald of het mes. Juiste kleren en een goede make-up kunnen veel doen. Gezichtsgymnastiek kan helpen om de contouren van het gelaat te verstevigen en rimpels weer op te vullen. Daar kun je leuke resultaten mee behalen. Het mooie is dat de karakteristieke trekken door dit soort oplossingen niet uit het gezicht verdwijnen. Je ziet er minder kunstmatig en barbie-achtig uit. Je blijft jezelf, alleen dan wat mooier.'

JA, je moet ieders mening respecteren

MARIJKE HELWEGEN
(58), presentatrice & performer, verricht sinds 17 jaar PR werkzaamheden voor Medisch Centrum Scheveningen.

"Iedereen moet zelf weten waar hij of zij geld aan besteedt. Voor de een is het een tweede woning. Voor de ander is het een reis. Weer een ander ergert zich aan die buikkwab en wil die laten verwijderen."

'Eerst wil ik even iets duidelijk maken. Ik ben niet zomaar een privé mevrouw die op de Gold Card van haar man plastische chirurgie laat uitvoeren. Zeventien jaar geleden werd ik gevraagd om PR werkzaamheden te verrichten voor Medisch Centrum Scheveningen. Ik stond daar voor die volle zalen iets te verkondigen dat toen nog vrij revolutionair was. Mensen vroegen aan me: Wie ben je dan dat je ons dit vertelt? Ben je een medicus? Ben je een ervaringsdeskundige? Ik moest overal ontkennend op antwoorden. Daarom, en omdat ik het visitekaartje voor een kliniek in plastische chirurgie was, besloot ik om zelf operaties uit te laten voeren. Dat impliceert nog niet dat ik het andere mensen zou aanraden. Iedereen moet zelf weten waar hij of zij geld aan besteedt. Voor de een is het een tweede woning. Voor de ander is het een reis. Weer een ander ergert zich aan die buikkwab en wil die laten verwijderen. Ik respecteer ieders mening en anderen zouden dat ook moeten doen. Ik word veel gevraagd voor lezingen en presentaties en die gaan ook over jezelf blijven, authenticiteit. Ik vind niet dat de plastische chirurgische industrie mensen iets opdringt. Het is nog steeds niet zo dat er mensen aan je deur staan die zeggen: 'Jeetje dat je nu nog niets hebt laten doen aan de hangende oogleden' Pas als het je zelf irriteert, dan bestaat er tegenwoordig een veelvoud aan klinieken en geavanceerde methodieken om ieder fysiek obstakel te laten verwijderen:

NEE, je kunt cosmetische ingrepen niet inzetten in de strijd tegen ouderdom

MARIANNE DUPONT
(50) leidt sinds 3 jaar parttime haar onderneming 'Accent op Kleur en Stijl', daarnaast werkt ze op een communicatiebureau.

"Het gevaarlijke van de cosmetische chirurgie, maar ook van de media is dat de beeldvorming van mensen verandert. Je kunt niet perfect zijn. Het is ridicuul om aan dat beeld te willen voldoen."

'Ik ben op zich niet tegen cosmetische ingrepen. Ik kan mij best voorstellen dat als mijn oogleden erg gaan hangen en ik daar last van heb, ik daar iets aan laat doen. Ik ben wel tegen het snijden in jonge, gezonde lichamen, het inspuiten van gif, of het stelselmatig inzetten van cosmetische ingrepen in de strijd tegen de ouderdom. Eigen schoonheid weegt op tegen dit soort ingrepen; dat is ook de missie en visie van mijn eigen bedrijf 'Accent op Kleur en Stijl' De eigen schoonheid en het versterken daarvan, kun je je leven lang gebruiken om er goed uit te zien. Door de goede make-up kun je voordelen benadrukken en nadelen verdoezelen. Dat geldt ook voor de juiste kledingkeuze. Bovendien behoren veel lichamelijke aspecten, zoals bredere heupen of brede schouders tot je lichaamsbouw. Als je die liever niet wilt laten zien, kun je veel doen met kleding, terwijl afvallen niet zal baten. Ook de juiste kleuren zijn belangrijk om optimaal voor de dag te komen. Het is belangrijk om je mogelijkheden te zien en daarmee aan de slag te gaan. Het gevaarlijke van de cosmetische chirurgie, maar ook van de media is dat de beeldvorming van mensen verandert. Je kunt niet perfect zijn. Het is ridicuul om aan dat beeld te willen voldoen. Veel mensen komen bij mij met een negatief zelfbeeld. Dat is jammer en onnodig. Zelf ben ik grijs, maar ik verf mijn haar niet, want mijn eigen pigment hoort bij de kleur van mijn huid. Ik ben van plan om op deze manier prettig en goed verzorgd oud te worden. Ik hoop dat meer mensen dat zullen doen'

Wat zegt de hoogleraar?

Goed oud worden, verdraagt zich niet met jong blijven

PROFESSOR DR. JAN BAARS
(60) bijzonder hoogleraar 'Ouder Worden en Levensloop' verbonden aan de Universiteit voor Humanistiek te Utrecht en aan de Universiteit van Tilburg.

"Prettig ouder worden, gaat om mee blijven doen in de samenleving met een positieve innerlijke kracht. En niet om commercieel gedreven uiterlijkheden."

'In onze geschiedenis hebben we geen cultuur van ouder worden ontwikkeld, om de eenvoudige reden dat maar weinig mensen oud werden. Nu de levensverwachting sterk is gestegen en men eerder stopt met werken, lopen ouderen tegen het probleem aan dat over goed ouder worden, maar weinig is nagedacht. Op dit hiaat is de commercie met veel succes ingesprongen. De commercie dicteert ons rolmodellen, waaraan we onmogelijk kunnen voldoen. In de antiverouderingsindustrie, waartoe voedingssupplementen, plastische chirurgie, kuuroorden en nog veel meer bedrijven en producten worden gerekend, gaat alleen al in de VS ruim 30 miljard dollar om. Paradoxaal genoeg heeft deze ontwikkeling ertoe geleid dat men steeds eerder tot de 'ouderen' wordt gerekend. Steeds vroeger moet de tand des tijds worden bestreden. Zelfs twintigers kopen al anti-rimpelcrème om de kraaienpootjes te bestrijden. In mijn boek 'Het nieuwe ouder worden' gaat het onder meer juist over deze paradox. Want goed ouder worden, verdraagt zich niet met jong blijven. Dat loopt ergens spaak. Dat is een uitzichtloze weg. Dat wil niet zeggen dat we niet op een nuchtere manier gebruik kunnen maken van alle hulpmiddelen die de moderne tijd ons biedt. Maar het op 'maat laten snijden' is buitensporig. Prettig ouder worden, gaat om mee blijven doen in de samenleving met een positieve innerlijke kracht. En niet om commercieel gedreven uiterlijkheden.'

Jan Baars, Ph. D. --- info@janbaars.nl

Forthcoming from Policy Press

Ageing, Meaning and Social structure

Ageing, Meaning and Social structure

Connecting Critical and Humanistic Gerontology

Edited by Jan Baars, Joseph Dohmen, Amanda Grenier and Chris Phillipson

Policy Press
2012

Jan Baars te gast bij
'Tijd voor MAX'

'Tijd voor MAX' ging op woensdag 14 april in gesprek met Jan Baars over het onderwerp 'de kunst van het ouder worden':

De volledige uitzending is hier te zien.

Het leven kan langer!

Bekijk hier de uitzending van het VPRO programma Dat kan beter! waarin Jan Baars, celbioloog Gerald de Haan en evolutionair bioloog Bas Zwaan als experts op het gebied van veroudering te gast waren:

Van Leeftijd naar
Leven in de Tijd

Klik hier voor de volledige tekst van de plenaire lezing ter gelegenheid van het HOVO boekenweek symposium in de aula van de Vrije Universiteit Amsterdam. Read more...

Recent Publications

Aging and the Art of Living

Aging and the Art of Living

Jan Baars

Johns Hopkins University Press
September 2012

In this deeply considered meditation on aging in Western culture, Jan Baars argues that, in today’s world, living longer does not necessarily mean living better. Read more...

De kunst van het ouder worden

De kunst van het ouder worden

De grote filosofen over ouderdom

Redactie: Jan Baars & Joep Dohmen

AMBO
Maart 2010 (5e herziene druk, september 2012)

Wat is goed ouder worden? En wat kunnen we daarover leren van filosofen en schrijvers? Jan Baars en Joep Dohmen verzamelden gedachten, aforismen, gedichten en verhalen over ouderdom. Het resultaat is de vuistdikke bloemlezing De kunst van het ouder worden. Read more...

Aging & Time: Multidisciplinary Perspectives

Aging & Time

Multidisciplinary Perspectives

Editors: Jan Baars & Henk Visser

Baywood Publishing
May 2007

The aim of Aging & Time is to revitalize the debate about the concepts of time implicit in the study of aging. Read more...

Aging, Globalization and Inequality: The New Critical Gerontology

Aging, Globalization and Inequality

The New Critical Gerontology

Editors: Jan Baars, Dale Dannefer, Chris Phillipson & Alan Walker

Baywood Publishing
January 2006

Aging, Globalization and Inequality is a major reassessment of work in the field of critical gerontology, providing a comprehensive survey of issues by a team of contributors drawn from Europe and North America. Read more...

Het nieuwe ouder worden: Paradoxen en perspectieven van leven in de tijd

Het nieuwe ouder worden

Paradoxen en perspectieven van leven in de tijd

Jan Baars

SWP Publishing
Maart 2006 (3e geactualiseerde herdruk, november 2012)

Het nieuwe ouder worden is geschreven uit verbazing over hoe er wordt omgegaan met een van de meest ingrijpende veranderingen van de laatste decennia. Terwijl de levensverwachting in de laatste 150 jaar is verdubbeld en mensen in het algemeen steeds langere en gezondere levens leiden, worden ze zo snel tot de ouderen gerekend dat hun verdere leven gemakkelijk twee keer zo lang kan duren als hun 'normale' volwassenheid. Lees verder...