Follow Jan via TwitterABP Wereld - Najaar 2010
Voor U gelezen:
'De kunst van het ouder worden'
Graziella Runchina
Oud worden wil iedereen, maar oud zijn valt ons soms zwaar. Is oud worden iets ellendigs? Een periode van gestage neergang die alleen ongemakken met zich meebrengt? Of is het een kwestie van vooral proberen jong te blijven en er maar het beste van te maken?
Het zijn universele vragen waarover filosofen, dichters en schrijvers zich door de eeuwen heen hebben uitgesproken. Jan Baars en Joep Dohmen gaan in de geschiedenis van de filosofie op zoek naar antwoorden op deze levensvragen. En die vinden ze. Het resultaat is een vuistdikke bloemlezing met als titel De kunst van het ouder worden. Het boek levert een bonte verzameling, uitstekend gedocumenteerde standpunten op van de idealistische Plato, de pessimistische Schopenhauer, de romantische Goethe, de christelijke Augustinus en vele, vele anderen.
Het geeft mij als lezer een compleet beeld vanaf de oudheid langs de middeleeuwen en de renaissance, via de moderne tijd naar de hedendaagse denkers. Alle hoofdstukken zijn gelardeerd met een overzichtelijke inleiding zodat de lezer zich een eigen, onderbouwde mening kan vormen over de wijsheid der ouderdom. Zo moet ik grinniken om Goethe die tot op hoge leeftijd fraaie boeken schrijft en het gezelschap zoekt van aantrekkelijke vrouwen. Ouder worden is dan ook een feest voor de tachtigjarige Johann Wolfgang. Eindelijk is hij vrij van alle dwalingen uit zijn jeugd. Eindelijk is hij bevrijd van de lasten en verplichtingen die het arbeidzame leven hem oplegde. En kan hij zich in alle rust afvragen: wat zal ik morgen nou eens ondernemen?
Een stuk minder vrolijk word ik van de visie die Schopenhauer op ouder worden heeft. De mens kan niet gelukkig worden, stelt hij, dat zit er niet in. Maar hij kan wel proberen om niet ongelukkig te worden. Daarin schuilt dan de kunst van het ouder worden. Om dat te bewerkstelligen, moet een mens volgens Schopenhauer minimaal beschikken over een opgewekt humeur, een goede gezondheid, gemoedsrust én een beperkte hoeveelheid goederen of bezit.
Zo heeft iedere denker – klassiek of hedendaags - zijn eigen gedachten over de kunst van het ouder worden. Het maakt het boek bijzonder boeiend omdat je je blijft verbazen over de hoeveelheid opvattingen en meningen over de oude dag. Als ik hem vraag hoe hij zelf het liefst oud wil worden, is schrijver Jan Baars eenduidig in zijn antwoord: 'Goed ouder worden heeft voor mij te maken met aandacht voor de "wortels" die mijn bestaan als mens voeden. In de eerste plaats is er de verbazing over dat we überhaupt bestaan en hier zijn. Een verbazing die alleen maar groter wordt naarmate ik langer leef. Ik blijf me verbazen over het wonder van het leven, dat steeds weer wordt vernieuwd en daarbij niet herhaald wordt, maar volledig nieuw is. Zo was er ineens een kleindochter, over wie je niet kunt zeggen dat ze een herhaling, kopie of combinatie van anderen is: ze is een complete nieuwe persoon.'
Voor Jan Baars is het de nieuwe kleindochter die mede zin geeft aan zijn leven en die maakt dat hij met vertrouwen naar de toekomst kijkt. Voor de minder gelukkigen onder ons is het veelal een kwestie van leren omgaan met de tegenslagen in de winter van het leven. Een ding staat voor mij in ieder geval overeind na het lezen van het boek. Al is het leven - en dus ook het ouder worden - gelukkig niet voor iedereen een grote lijdensweg, een leerweg is het hoe dan ook. En dat is maar goed ook, want wijsheid komt immers met de jaren … Iets wat ik natuurlijk ook al wist voor het lezen van het boek.'
Jan Baars, Ph. D. --- info@janbaars.nl
